Zrzut ekranu 2021-01-6 o 19.14.07.jpg

Artykuł przygotowany na potrzeby portalu Stacja Pyskowice. www.stacjapyskowice.info  

 

okładka: fragment fotografii oryginalnej, TKp6281 podczas jazdy z poc. turystycznym, na trasie kolei muzealnej w Belgii (fot. Spoorjan).  

 

lipiec 2017 - styczeń 2021  

 

© John Graham, Piotr Borowiak, Stacja Pyskowice piotrborowiak2@gmail.com, 662 119 559

„Śląski” i „Ferrumki” ratowane od palnika.

Ciąg dalszy artykułu „Opowieść Johna Grahama. Jak Ol49-12 zapoczątkowała międzynarodowe przyjaźnie w Pyskowicach”.

 

 

John: Rok 1995 zleciał na pracy nad „dwunastką” i szukaniem możliwości jej eksportu, oraz zbieraniem funduszy na to wszystko. Kiedy w 1996 Ol49-12 była już niemal skończona, zainteresowałem się kolejną lokomotywą. Pod koniec roku, mój przyjaciel, kupił TKh z Cementowni Saturn w Wojkowicach. Ja przez cały rok 1995 zakupiłem łącznie nie jeden, a 4 parowozy TKp z KWK Wawel w Chorzowie i dwa inne, z przeznaczeniem wywozu do Holandii, Wielkiej Brytanii i Belgii.

 

Kolejowe szaleństwo dopadło Johna i owładnęło do granic. Jeden parowóz, dał przyczynek do ratowania i restaurowania kolejnych, nie tylko na terenie Pyskowic, czy w ogóle Polski, ale i zagranicy. Podczas żmudnych, pochłaniających ogrom funduszy i czasu prac, związanych z pozyskiwaniem i naprawą taboru, oraz renowacją budynków pyskowickiej parowozowni, zawiązał wiele przyjaźni z angielskimi i polskimi miłośnikami kolei. Wtedy narodził się pomysł utworzenia wraz z Jakubinami muzeum w Pyskowicach. 

22829065_1699475313439322_31010455576922
22792395_1699476106772576_13117625302160

Prace wykonywane w obrębie budynku administracyjnego oraz dyspozytorni dawnej MD Pyskowice z myślą o pyskowickim muzeum kolejnictwa.

John nie planował powrotu do swojego kraju, rozpoczął naukę języka polskiego, a z czasem zakochał się nie tylko w tutejszych parowozach. Planował rodzinę z Polką, z którą osiedli się w Bytomiu. Tam też wynajął tymczasowo halę pod naprawę maszyn. Niestety, w roku 2002, John był zmuszony wrócić do Wielkiej Brytanii, z powodu choroby matki. Na czas jego nieobecności, mieszkanie Grahamów pozostawił w opiece przyjaciołom z Polski. Kolejne zawirowania w życiu prywatnym sprawiły, że od tamtej pory, ani razu, nie odwiedził Pyskowic.

 

Osobę Johna przyćmił z czasem jego przyjaciel, Steve Crowther, angielski właściciel pierwszej czynnej w skansenie Jakubinów maszyny parowej. On został w Pyskowicach jako czynny działacz do dziś. John, po ponad piętnastu latach nieobecności w Pyskowicach, bardzo emocjonalnie przeżył bolesne zetknięcie z rzeczywistością. Mam tu na myśli moment, kiedy dowiedział się o braku postępów w tworzeniu pyskowickiego muzeum kolejnictwa. Zabrałem go na wirtualną wycieczkę po Pyskowicach, za pomocą fotografii i nagrań video, tłumacząc mu powody powolnej agonii tego miejsca i zgromadzonych tutaj zabytków, których część, wciąż jest własnością angielskich miłośników.

 

John: Spoglądam na miejsca w których bywałem regularnie. Teraz uświadczysz tam tylko świst powietrza, zero pracy. Prawdopodobnie miasto nie chce pomóc, bo nie wygląda to dobrze; albo nie ma funduszy.  (…)  

 

Mój przymus powrotu do Anglii wszystko zaprzepaścił. Deal miał być taki, że PKP odda całość depo i okolicznego terenu miastu, a miasto przekaże towarzystwu. Kilka budynków, które do niczego się nie nadawały mieliśmy im pomóc wyburzyć i zasypać. (…)

 

Nawet nie masz pojęcia ile czasu i pieniędzy zainwestowałem w Pyskowicach. Widzieć to wszystko pogrążone w ruinie sprawiło, że się załamałem. W Pyskowicach powinno stać przynajmniej siedem maszyn własności strony Angielskiej i Belgijskiej. Część właścicieli już nie żyje. 

16835895_1460513884002134_30381063220338
16835800_1462323583821164_26058204664330

 

(po lewej): dwa z uratowanych od złomowania parowozów serii TKh (tzw. „ferrumek”), numery nieustalone.

 

(środek): żywy obraz współpracy polsko-brytyjsko-belgijskiej. Uratowane od złomowania parowozy TKp przygotowane go eksportu poza granice kraju, dekorowane flagami.

 

(po prawej): TKp 6281 na ternie KWK Chorzów w 1995 r., w towarzystwie spalinowej SM30-770. 

16700361_1456328421087347_80113537916670
16797575_1456328397754016_29364638152623

 

(po lewej): odstawiony TKp2261 również pracujący wcześniej na terenie KWK Jowisz w Będzinie spięty z TKp3415 o tym samym rodowodzie.

 

(środek): prawdopodobnie TKp108 pracujący wcześniej na terenie KWK Jowisz w Będzinie.

 

(po prawej): TKp3415. Wszystkie zdjęcia wykonano na terenie wspomnianej KWK, już po odstawieniu maszyn.

16716111_1456046927782163_62509514599065
16665145_1456046671115522_38089931113816
16707498_1456046547782201_70058507258588
16665014_1456046507782205_56019120454703
16776857_1455657941154395_171752072_o.jp
16700546_1456046271115562_27839658258500

 

(góra): TKp4422 przed przetransportowaniem do Pyskowic z Cukrowni Chybie celem przeprowadzenia remontu generalnego.  TKp4422 przez cały czas swojej służby pracował w Cukrowni Chybie. Do Pyskowic trafił na początku lat dwutysięcznych, a w 2004 r. przeprowadzono jego pierwsze jazdy na ciepło. 

(dół): kilka portretów TKp4422 oraz TKp 5484 podczas przeglądu, na terenie ZNTK w Oleśnicy.

16836296_1464837926903063_61817357631931
16252079_1439765239410332_72827801623363

 

(dół): TKp 4496 podczas manewrów na terenie KWK Wawel w 1995 r., numer towarzyszącej mu maszyny nieustalony.

16797986_1460555167331339_48623992788002
16804404_1460556617331194_39447773576818
16797283_1460554137331442_28895653478494
16836614_1460554023998120_28481629075858

 

(dół): TKp5485 (na pierwszym planie) pracujący wcześniej w Zakładzie Eksploatacji Kruszywa Ostrów k. Tarnowa, a następnie KWK Powstańców Śląskich w Bytomiu.   Został sprzedany do Nene Valley Railway w Anglii gdzie został uruchomiony i służył do roku 2012. Po latach przerwy przywrócony do stanu czynnego w roku 2019.  Pozostałe parowozy nierozpoznane. 

 

W podobnym czasie wraz z tymi maszynami za granicą znalazły się również:

 

  • TKh2871 pracująca wcześniej w Zakładach Metalurgicznych Skawina (sprzedana do Anglii)

  • TKh2944 pracująca wcześniej w Zakładach Metalurgicznych w Myszkowie (sprzedany do Spa Valley Railway w Anglii)

  • TKh3135 pracująca wcześniej w Zakładach Metalurgicznych Skawina (sprzedana do Spa Valley Railway w Anglii)

  • TKh3138 pracująca wcześniej dla Huty Pokój w Rudzie Śl. (sprzedana do Immingham w Anglii)

  • TKh3453 pracująca wcześniej dla Huty Pokój w Rudzie Śl. (sprzedana do Haggvik w Szwecji)

  • TKh4015 pracująca wcześniej w Hucie Marcelego Nowotki w Ostrowcu Świętokrzyskim (sprzedana do Cholsey & Wallingford w Anglii)

  • TKh5374 pracująca wcześniej w Hucie Marcelego Nowotki w Ostrowcu Świętokrzyskim (sprzedana do Northampton & Lamport Railway w Anglii),  lub TKh5380 pracująca wcześniej w Hucie Małapanew Ozimek (przejęta przez TOZK i ustawiona w Pyskowicach)

 

Ciekawym przypadkiem jest też TKh 2181 (TKh 643) pochodząca z Cementowni Saturn. Ta została sprzedana francuskiemu właścicielowi, który zlecił naprawę główną parowozu w zakładzie Interlok Piła. Prace przy parowozie nigdy nie zostały zakończone. Maszyna rozebrana na części przebywa obecnie w muzeum w Jaworzynie Śląskiej.

16402842_1446222445431278_16255248039310
16403045_1446222542097935_71958349164398
16403099_1446222475431275_81405778441172

 

(góra): KWK Powstańców Śląskich i pracujące tam TKp5485 oraz TKp 6041 (TKp 5), 1995 r. 

16836632_1462210213832501_86844775584528
16903220_1462230000497189_84183249036099

 

(po lewej, środek): TKh 5374 podczas eksportu z Polski do Anglii. 

(po prawej:) TKh 5374 już po dokonaniu na niej „anglicyzacji”.

17157652_1472929306093925_47220345322181
17038791_1472929326093923_27079427665120
16797167_1462191660501023_55085766960368
16835810_1462190443834478_12046435228062
16826101_1462191480501041_44631354459283
16836338_1462183297168526_84935384478238
16836287_1462190963834426_71041827471199
16835902_1462192967167559_75328120979509

 

(góra): TKh17646 po wstępnym remoncie w hali lokomotywowni Pyskowice Piaskowa, a następnie podczas załadunku i transportu drogą kołową na trasie z Gliwic do Maldegem. Parowóz pracował wcześniej w Cementowni Saturn Wojkowice.

 

(góra): Przegląd Pyskowicki, listopad 1996 (Magdalena Fiszer).

(po prawej): Dziennik Zachodni (179), 13-15.09.1996r. (Magdalena Fiszer).

 

Służba eksportowanych parowozów w zagranicznych kolejach muzealnych

Dodatek do artykułu „Opowieść Johna Grahama. Skoro Śląsk to Śląsk!”.

Polish_PKP_0-8-0T_TKp_No_5485_4.jpg
Polish_PKP_0-8-0T_Tkp_No_5485_3.jpg
Het_station_van_Maldegem_Stoomcentrum_vz

 

(góra): TKp 5485 podczas obsługi pociągów turystycznych w Nene Valley, luty 2007 r.  (Obydwie fotografie na licencji CC, autorstwa Peter Skuce)

(dół): TKp6281 po generalnym remoncie podczas odpoczynku w hali Maldegem Stoomcentrum w Belgii (fotografia na licencji (CC, autor anonimowy). Na zdjęciu obok, ta sama maszyna, podczas jazdy z poc. turystycznym  (fotografia na licencji CC, autorstwa Spoorjan).

 

(góra): TKp 5485 odjeżdża ze składem turystycznym ze stacji Wansford, kierując się do Yarwell.  (Fotografia na licencji CC, autorstwa Peter Skuce).

 

Parowóz ten cieszy się ogromnym zainteresowaniem i uznaniem w Nene Valley. Na facebooku powstała grupa dyskusyjna TKp 5485, 0-8-0 "Slask" Polish Tank, na której można prześledzić wiele materiałów związanych z parowozem, w tym zdjęcia z prowadzonych remontów i prowadzonych poc. turystycznych.

TKh_4015_(8362457078).jpg
TKH_4015,_Bitton.jpg
3135_Spartan_at_Blunsdon_(26919278833).j

 

(góra): TKh4015 podczas jazdy z poc. turystycznym na trasie Avon Valley Railway (luty 2013 r.), obok przed lokomotywownią stacji kolejowej Bitton (październik 2011).  (Obydwie fotografie na licencji CC, lewa - autorstwa Oxyman, prawa - autora anonimowego).

(dół): TKh3135 podczas prac remontowych kolei muzealnej Swindon and Cricklade Railway.  (Obydwie fotografie wykonane w 2016 r. na licencji CC, lewa - autorstwa Спасимир Пилев, prawa - autora Trainphotos)

czarne tło

Cały czas trwają prace nad nawiązywaniem nowych współprac i analizą materiałów, mogących rozszerzyć zawartą tutaj wiedzę, nt. dat i miejsc wykonania zdjęć, numerów poszczególnych parowozów oraz historii ich służby i dalszego wykorzystywania po skreśleniu z inwentarza PKP bądź kolei przemysłowych.  Wszystkie fotografie okraszające artykuł, jeśli nie podpisano inaczej, wykonał i udostępnił John Graham. 

 

Piotr Borowiak.