CMYK-Logo-Metropolia-PEŁNE-Fuksja-1000px

 

Kolej Metropolitalna GZM

2017 - obecnie

 

2017 - 2020

 

4 kwietnia 2017 roku w Śląskim Urzędzie Wojewódzkim Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej Andrzej Duda podpisał ustawę o związku metropolitalnym na obszarze województwa śląskiego. Oficjalnie Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia rozpoczęła swoją działalność 1 stycznia 2018r. w składzie miast i gmin górnośląskich: Bieruń, Bojszowy, Bytom, Chełm Śląski, Chorzów, Gierałtowice, Gliwice, Imielin, Katowice, Knurów, Kobiór, Lędziny, Łaziska Górne, Mikołów, Mysłowice, Piekary Śląskie, Pilchowice, Pyskowice, Radzionków, Ruda Śląska, Rudziniec, Siemianowice Śląskie, Sośnicowice, Świerklaniec, Świętochłowice, Tarnowskie Góry, Tychy, Wyry, Zabrze, Zbrosławice, oraz zagłębiowskich: Będzin, Bobrowniki, Czeladź, Dąbrowa Górnicza, Mierzęcice, Ożarowice, Psary, Siewierz, Sławków, Sosnowiec, Wojkowice.

 

Po klęsce realizacyjnej projektu KRR w latach 90, temat utworzenia systemu zorganizowanej kolei aglomeracyjnej na Śląsku powracał wielokrotnie w różnych formach. Najczęściej jednak wszystkie założenia upadały na etapie dyskusji, czy to urzędniczej, czy publicznej. Dopiero powstanie związku metropolitalnego wniosło kluczowe znaczenie dla tematu utworzenia na jego terenie kolei metropolitalnej. Pomysł ten szybko stał się jednym z głównych celów na najbliższe lata funkcjonowania Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, którą wg. stanu na 2017r. zamieszkiwało ok. 2 200 000 osób. 

 

Za organizację i nadzór lokalnego transportu publicznego odpowiada aktualnie, powołany przez GZM, Zarząd Transportu Metropolitalnego, który przejął obowiązki podmiotów KZK GOP, MZKP Tarnowskie Góry MZK Tychy. Prawdopodobnie, będzie również odpowiedzialny za uruchomienie nowej gałęzi działalności - funkcjonowania transportu kolejowego. W praktyce, oznacza to nie tylko organizację przewozów, ale i dążenie wraz z Metropolią do możliwie jak najdalej idącej dostępności, ujednolicenia taryf przewozowych i integracji wielu składników transportu publicznego wewnątrz związku - kolei, autobusu, tramwaju itd. 

 

Jak twierdzą zarządcy GZM, to transport szynowy ma być w przyszłości kluczowym, najważniejszym ośrodkiem przewozowym w Metropolii. "Naszym celem jest to, aby to kolej była kręgosłupem transportu publicznego w Metropolii, a komunikacja miejska – autobusy, tramwaje, trolejbusy – uzupełnieniem" - powiedział Kazimierz Karolczak, przewodniczący zarządu Metropolii.

 

Budowę sieci Kolei Metropolitalnej GZM zaplanowano od realizacji kilku projektów liniowych (odcinki linii kolejowych: remonty, odbudowa) i punktowych (stacje, przystanki) z rządowego programu wsparcia rozwoju transportu kolejowego Kolej+ (Kolej Plus). Każdy projekt wpisze się w koncept planowanej sieci. Metropolia ma sfinansować wkład własny dla każdego z poszczególnych projektów, które ostatecznie zostaną dofinansowane dotacjami. Wysokość wkładu własnego szacowano na ok. 220 000 000 złotych, a budżet całego programu dla Metropolii - 6,5 mld zł.

Mapa-Kolej-Plus_aktualizacja-marzec-2021.png

Zespół autorski Koncepcji Kolei Metropolitalnej dla Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii (Katedra Systemów Transportowych i Inżynierii Ruchu Politechniki Śląskiej) zaprojektował cztery różne warianty budowy tras, przy wykorzystaniu różnych systemów transportu szynowego (w tym dwa uzupełniające siatkę naziemnego metra projekty szybkiego tramwaju).

 

Wariant W0 odpowiada założeniom przyjętym w „Programie działań strategicznych Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii do roku 2022”. Zakłada wykorzystanie już istniejących torowisk, a także zakup nowego taboru (z założeniem, że ma go wystarczyć do zapewnienia 15 minutowego taktu kursowania w godzinach szczytu).

 

Podstawowymi elementami układu sieci KM w wariancie W0 są dwie osie: 

zachód – wschód (Gliwice – Katowice – Dąbrowa Górnicza) 

południe – północ (Tychy – Katowice – Tarnowskie Góry)

 

Wariant W1 jest rozwinięciem modelu W0, w którym postuluje się techniczne wydzielenie torów systemu KM (bezkolizyjność z torami PKP).

Zrzut ekranu 2021-04-3 o 21.03.43.jpg
Zrzut ekranu 2021-04-3 o 21.03.58.jpg

źródło: Koncepcja Kolei Metropolitalnej dla Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii z wykorzystaniem metod inżynierii systemów (TOM 1)

Praca naukowo-badawcza NB-259/RT5/2018, Katowice, grudzień 2018 r.

Wariant W0 oraz W1

Wariant W2 zakłada wykorzystanie różnych technologii przewozowych obok siebie: kolei normalnotorowej (odpowiadającej standardom UIC), lekkiej kolei miejskiej oraz kolei jednoszynowej (monorail). Jak twierdzi Metropolia, utworzenie linii jednoszynowej „uzależnione jest od zabezpieczenia na ten cel odpowiednich środków oraz od rozwoju lotniska w Pyrzowicach." 

    

Podstawowymi elementami układu sieci KM w wariancie W2 są dwie osie: 

  • zachód – wschód: (Pyskowice (lub Pyskowice Miasto) – Gliwice – Katowice – Dąbrowa Górnicza)

  • południe – północ: (Nowy Bieruń - Tychy – Katowice – Tarnowskie Góry)

 

Te, są dalej uzupełniane przez łączniki i odnogi kolejowe na trasach:

  • Katowice Ochojec - Katowice Stary Tartak - Katowice Kostuchna - Katowice ul. Niezapominajek

  • Tarnowskie Góry - Międzynarodowy Port Lotniczy Katowice Pyrzowice

  • Orzesze - Mikołów - Katowice

  • Mysłowice - Katowice

  • Świętochłowice - Chorzów Miasto - Bytom - Bytom Karb

  • Sosnowiec Południowy - Sosnowiec Kazimierz - Dąbrowa Górnicza Strzemieszyce - Dąbrowa Górnicza Aleja Zagłębia Dąbrowskiego

 

System kolei jednoszynowej na trasie:

  • Międzynarodowy Port Lotniczy w Pyrzowicach - Katowice / Sosnowiec. 

 

System lekkiej kolei miejskiej, bądź dwusystemowej, na trasach:

  • Gliwice Sośnica - Zabrze Makoszowy - Ruda Śląska Halemba - Mikołów Kamionka

  • Mikołów - Mikołów Bielska - Tychy Wilkowyje

Zrzut ekranu 2021-04-3 o 21.04.10.jpg

źródło: Koncepcja Kolei Metropolitalnej dla Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii z wykorzystaniem metod inżynierii systemów (TOM 1)

Praca naukowo-badawcza NB-259/RT5/2018, Katowice, grudzień 2018 r.

Wariant W2

Wariant W3 jest rozwinięciem modelu W2, o dodatkowe odnogi i łączniki, gwarantującym objęcie siecią kolei miejskiej najszerszego terenu, dochodząc do każdego punktu skrajnego związku GZM. 

 

Podstawowymi elementami układu sieci KM w wariancie W3 są dwie osie: 

  • zachód – wschód (Pyskowice Miasto – Gliwice – Katowice – Dąbrowa Górnicza)

  • południe – północ (Nowy Bieruń - Tychy – Katowice – Tarnowskie Góry)

 

Te, są dalej uzupełniane przez łączniki i odnogi kolejowe na trasach:

  • Katowice Ochojec - Katowice Stary Tartak - Katowice Kostuchna - Katowice ul. Niezapominajek

  • Katowice Piotrowice - Katowice Tunelowa - Katowice ul. Niezapominajek

  • Tarnowskie Góry - MPL Katowice Pyrzowice

  • Orzesze - Mikołów - Katowice

  • Mysłowice - Katowice

  • Świętochłowice - Chorzów Miasto - Bytom - Bytom Karb

 

Łączniki lekkiej kolei miejskiej bądź dwusystemowej na trasach:

  • Gliwice Sośnica - Gliwice KWK Sośnica - Gliwice Bojków - Knurów Os. Wojska Polskiego - Knurów Os. Tysiąclecia - Knurów

  • Sosnowiec Południowy - Sosnowiec Kazimierz - Dąbrowa Górnicza Strzemieszyce - Dąbrowa Górnicza Aleja Zagłębia Dąbrowskiego

  • Gliwice Sośnica - Zabrze Makoszowy - Ruda Śląska Halemba - Mikołów Kamionka

 

System kolei jednoszynowej na trasie:

  • Międzynarodowy Port Lotniczy w Pyrzowicach - Katowice > Sosnowiec. 

 

System lekkiej kolei miejskiej na trasie:

  • Mikołów - Mikołów Bielska - Tychy Wilkowyje

Zrzut ekranu 2021-04-3 o 21.04.21.jpg

źródło: Koncepcja Kolei Metropolitalnej dla Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii z wykorzystaniem metod inżynierii systemów (TOM 1)

Praca naukowo-badawcza NB-259/RT5/2018, Katowice, grudzień 2018 r.

Wariant W3

Zrzut ekranu 2021-04-3 o 21.04.36.jpg
Zrzut ekranu 2021-04-3 o 21.04.47.jpg

(dwa powyższe) źródło: Koncepcja Kolei Metropolitalnej dla Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii z wykorzystaniem metod inżynierii systemów (TOM 1)

Praca naukowo-badawcza NB-259/RT5/2018, Katowice, grudzień 2018 r.

Proponowane warianty szybkiego tramwaju, 2KM i 3KM

Metropolia na dzień wydania opracowania wstępnego dla Kolei Metropolitalnej szacowała koszt jej budowy na około 8,6 do 15,6 miliarda złotych. Już w momencie zapowiedzenia projektu spotkała się z falą krytyki, w związku niektórymi proponowanymi rozwiązaniami (m.in. występującym w niektórych wariantach planowanej budowy monorailem na lotnisko Pyrzowice. Taki system jest niespójny z resztą siatki, drogi, i będący w oczach wielu komentujących rozwiązaniem nad wyraz nieuzasadnionym). Z drugiej zaś strony pojawiły się głosy pozytywne, mówiące o poważnym skupieniu GZM na pilnym temacie odciążenia śląskich ulicznych ciągów komunikacyjnych (w szczególności obleganej Drogowej Trasy Średnicowej i centrum miast znajdujących się w obrębie jej działania). 

 

Ocena organizacji ruchu pociągów na istniejącej sieci kolejowej w obszarze GZM wykazała - bez zaskoczenia - brak rezerw zdolności przepustowej. Według projektantów (i nie tylko), zachodzi uzasadniona konieczność fizycznej separacji ruchu pociągów kolei metropolitalnej, poprzez budowę nowych odcinków torów. 2021 - 2034 to okres, w którym według założeń, sieć nowej Kolei Metropolitalnej powinna poszerzyć się o system lekkiej kolei miejskiej, kolei typu monorail, oraz szybkiego tramwaju. Jak twierdzą jednak sami autorzy opracowania koncepcyjnego, wskazania te, są tylko zaleceniem dla władz samorządowych i wskazują możliwy kierunek zmian w transporcie zbiorowym w wytypowanych miastach.

 

Kolej Metropolitalna GZM garściami czerpie z doświadczeń jakie nabywano podczas projektowania oraz budowy KRR i SKR. Wobec tego założono, że ruch pociągów KM będzie równoodstępowy, z taktem dostosowanym do pory doby oraz relacji przewozowych. Wszystko z naciskiem na to, aby nowa kolej aglomeracyjna mogła być faktycznie konkurencyjna względem indywidualnych środków transportu. Trzeba bowiem pamiętać, że w obszarze przystępności, dostępności i atrakcyjności kolei, wybudowanie w tym obszarze kolei regionalnej w latach 70-80-90, kiedy posiadanie własnego samochodu było luksusem, nie stawiało tak wysoko poprzeczki wobec projektantów jak dziś.

 

W drodze przetargu, w czerwcu 2020 r. wybrano zwycięską ofertę firmy Databout sp. z o.o (wcześniej WYG International Sp. z o.o.) na wykonanie Wstępnego Studium Wykonalności Kolei Metropolitalnej. Opracowanie tego dokumentu to jeden z ważniejszych etapów w drodze do usprawnienia transportu szynowego na terenie GZM. Ma w nim zostać ujęta m.in. prognoza ruchu osób, propozycja oferty przewozowej, wraz z koncepcją rozkładu jazdy pociągów oraz analiza zapotrzebowania na tabor. Ma wskazywać także lokalizacje i wielkość obiektów zapleczy technicznych Kolei Metropolitalnej. Na wykonanie wygranego zadania, wykonawca zyskał 48 miesięcy dla koncepcji docelowej, wcześniej (przed upływem 18 miesięcy) został zobligowany zaprezentować tzw. koncepcję krótkoterminową. Studium wykonalności to też pierwszy poważny koszt Metropolii GZM w związku z realizacją jednego z podstawowych postanowień swojego funkcjonowania - ma ono pochłonąć 5,732 mln zł brutto.

2021 - 2022

Z początkiem maja 2021 r. Metropolia poinformowała o wyborze wykonawcy dokumentacji dla drugiego etapu programu Kolej Plus. Została nim również firma Databout z Warszawy. Inwestycje zgłoszone do programu są podstawą planowania Kolei Metropolitalnej w GZM. Pod koniec maja 2021 r. Metropolia ogłosiła zawiązanie porozumienia ze spółką PKP PLK w sprawie opracowania studium wykonalności dla budowy osobnej pary torów na trasie Gliwice-Katowice. Prace studialne mają być ukończone do roku 2023.

Z końcem kwietnia 2022 r. ogłoszono finalne wyniki programu Kolej Plus, a co za tym idzie, zakwalifikowane projekty do realizacji. Wśród nich znalazły się:

  • Prace na linii kolejowej nr 189 i 132 oraz budowa nowych łącznic Kuźnica – Bytom w celu stworzenia nowego połączenia Ruda Chebzie/Zabrze – Bytom, w tym budowa nowych p.o. Ruda Orzegów i Bytom ul. Zabrzańska.

  • Odbudowa linii kolejowej nr 198 Pyskowice – Pyskowice Miasto dla przywrócenia połączeń osobowych na trasie Katowice – Gliwice – Pyskowice Miasto.

  • Zwiększenie zdolności przepustowej linii kolejowej nr 140 na odc. Katowice Ligota – Orzesze Jaśkowice poprzez budowę drugiego toru i dodatkowych przystanków osobowych w Mikołowie.

  • Przygotowanie alternatywnego połączenia aglomeracyjnego Tychy – Katowice Murcki – Katowice Ligota (linii kolejowej nr 142).

  • Przygotowanie alternatywnego połączenia aglomeracyjnego Gliwice – Ruda Kochłowice – Katowice (linii kolejowej nr 141) na odcinku Gliwice – Ruda Kochłowice, 164 na odcinku Ruda Kochłowice – Hajduki i 651 Hajduki – Gottwald.

  • Rewitalizacja linii kolejowej nr 162 na odcinku Dąbrowa Górnicza Strzemieszyce – Dąbrowa Górnicza Huta Katowice (p. odg.) do stacji Dąbrowa Górnicza, wraz z odbudową przystanku osobowego D.G. Tworzeń i rozbudową p.o. D.G. Gołonóg.

Realizacja wszystkich wybranych inwestycji ma zostać wykonana do zakończenia 2028 roku. Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia jest partnerem we wszystkich zgłoszonych projektach. Zwiększyła także wkład własny dla wszystkich projektów, co pozwoliło na znaczące przebicie zgłoszonych przez GZM projektów na etapie wyboru.

Program-Kolej-grafika2-2022.png
278346590_359808269516394_5786727250338626757_n.jpg

źródło: Materiały prasowe Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii oraz Kancelarii Premiera Rady Ministrów

16 maja 2022 r. ruszyły konsultacje społeczne GZM w sprawie budowy drugiej pary torów na trasie z Gliwic do Katowic. Głównym zadaniem inwestycji ma być zwiększenie przepustowości najważniejszego, z punktu widzenia Kolei Metropolitalnej GZM, odcinka, a jednocześnie umożliwienie zwiększenia częstotliwości kursowania pociągów. Docelowo, możliwość zagęszczenia rozkładu jazdy, ma być jednoznaczne z cyklicznością kursowania pociągów osobowych (tj. stałe wprowadzenie taktu kursowania składów).  

 

Zadaniem biorących udział w badaniu, jest wypełnienie kwestionariusza z kilkunastoma pytaniami zamkniętymi dot. transportu we wskazanym obszarze, oraz ewentualnym dopisaniu własnych sugestii do dokumentu. Harmonogram spotkań stacjonarnych:

  • Katowice, 16 maja, godz.: 12:00-14:00, Budynek nr 2, Sala B, 4 piętro, ul. Żeliwna 38

  • Chorzów, 16 maja, godz.: 16:00-18:00, Cuma Cafe, ul. Wolności 3  

  • Świętochłowice, 17 maja, godz.:12:00-14:00, Muzeum Powstań Śląskich, ul. Wiktora Polaka 1  

  • Ruda Śląska, 17 maja, godz.: 17:00-19:00, Stacja Biblioteka – Dworzec Ruda Chebzie, ul. Dworcowa 33  

  • Zabrze, 18 maja, godz. 17:00-19:00, Miejski Ośrodek Kultury, ul. 3 Maja 91a

Konsultacje zorganizowano również w formie elektronicznej, poprzez udostępnienie przez Metropolię materiałów informacyjnych w plikach PDF, pod które podpięty został arkusz kwestionariusza do wypełnienia online (aktywny do 30 maja 2022 r.).

konsultacje1.jpg
konsultacje3.jpg
konsultacje2.jpg
konsultacje4.jpg
5.jpg
6.jpg
7.jpg
8.jpg
9.jpg
10.jpg
11.jpg
12.jpg
13.jpg
14.jpg
15.jpg

źródło: Materiały konsultacyjne Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii

link bezpośredni: OneDrive