Historia powstania pierwotnej idei Kolei Ruchu Regionalnego

Śląsk jako obszar najbardziej zaludniony w Polsce potrzebował na pewnym etapie swojego rozwoju (a jak okazuje się i dziś, po 40 latach, nadal potrzebuje) odciążenia zatłoczonych, choć i tak już dość gęsto rozsianych po mapie dróg. Potoki podróżnych oblegające kolej w latach 70 i 80 ubiegłego wieku wymagały kompleksowej obsługi, całkowicie nowego systemu - przyjaznego i łatwo dostępnego dla pasażera. Rozpoczęto więc rozmowy mające na celu skonstruowanie takowego i wdrożenie w etap projektowy a następnie realizacyjny.

Dość szybko, bo już na etapie planowania budowy można było usłyszeć hasło "Śląskie Metro", choć tak naprawdę pomysły budowy typowego, klasycznego metra podziemnego zostały wykluczone ze względu na mnogość chodników górniczych w całym rejonie. W latach 80 zaplanowano dwutorową w swym ciągu linię kolejową w pełni zelektryfikowaną na trasie Pyskowice (Miasto) - Gliwice - Katowice - Dąbrowa Górnicza (z odgałęzieniami do obleganych miejsc pracy: Huty Katowice) o długości 73 kilometrów oraz przepustowości jednego składu osobowego na odstęp 2,5 minuty.

Ruch na całej trasie zamierzano sterować komputerowo z centralnej nastawni w Pyskowicach (dysponujących również szopą postojową dla EZT)  wspomagając się z nastawni pomocniczej w Dąbrowie Górniczej Ząbkowicach.

 

Założenia projektowe

Na trasie zaprojektowano 43 przystanki/stacje, do których poprzecznie miały zostać pociągnięte linie autobusowe i tramwajowe. Pociągi sieci KRR miały kursować w godzinach od 04:00 do 23:00/0:00 z następującą później cztero/pięciogodzinną przerwą technologiczną wymaganą do odpowiedniego utrzymania i oględzin tak obciążonego torowiska. Plan zakładał pełną integrację systemu kolejowego z autobusowym czy tramwajowym, a także siecią taksówek (w czasie przerwy technologicznej wzdłuż KRR miały kursować autobusy). Dla tego złożonego organizmu komunikacyjnego opracowano również wspólną taryfę przewozową. Przewidziano również miejsce dla przesiadkowiczów korzystających z samochodów (dziś znane jako rozwiązane P&R (park and ride)).

 

Wybudowanie linii oraz przystanków KRR wymagało również działań niszczących - wytypowano ok. 1750 obiektów kolidujących z przebiegiem planowanego przedsięwzięcia, w skład których wchodziły bloki i kamienice mieszkalne, obiekty kolejowe (w tym nastawnie i magazyny), wiadukty, mosty, tunele, oraz instalacje podziemne (gazociągi, kanalizacje itp.). 

Spis przystanków i stacji:

Pyskowice Miasto

Pyskowice

Gliwice Czechowice

Gliwice Kuźnica

Gliwice Łabędy

Gliwice Kopernika

Gliwice Śliwki

Gliwice

Gliwice Zabrska

Gliwice Zatorze

Gliwice Sośnica

Zabrze Maciejów

Zabrze Stadion

Zabrze

Ruda Śląska Zachodnia

Ruda Śląska 

Ruda Śląska Główna

Ruda Śląska Chebzie

Ruda Śląska Drogowa Trasa Średnicowa

Świętochłowice Huta Florian

Świętochłowice Centrum  

Chorzów Batory

Chorzów Gałeczki  

Katowice Os. Witosa

Katowice Śródmieście

Katowice Paderewskiego

Katowice Bogucice

Katowice Szopienice  

Katowice Morawa

Sosnowiec

Sosnowiec Pogoń

Sosnowiec Środula

Będzin Gł.  

Będzin Góra Zamkowa

Będzin Ksawera

Dąbrowa Górnicza Centrum

Dąbrowa Górnicza Poniatowskiego

Dąbrowa Górnicza Smugi

Dąbrowa Górnicza Gołonóg  

Dąbrowa Górnicza Pogoria

Dąbrowa Górnicza Ząbkowice

Dąbrowa Górnicza Huta Katowice Brama Gł.  

Dąbrowa Górnicza Huta Katowice Brama 44.  

W dalszych założeniach miano wybudować również drugą linię przecinającą "jedynkę" w punkcie zerowym w Katowicach, odchodzącą do Tychów oraz w drugą stronę - do Bytomia i Tarnowskich Gór. Obie z linii miały biec w przeważającej części wzdłuż istniejącej sieci kolejowej PKP, jednak nadal kładziono wysoki nacisk na autonomię torów KRR względem sieci przewoźnika państwowego. 

 

Rozmach i spektakularny upadek

Pierwsze prace ruszyły w roku 1987 - i tak zdążono wykonać 100% prac projektowych oraz następnie ok. 30% budowlanych do roku 1991r. kiedy wydano decyzję o zawieszeniu prac. Następnie w 2002r. całkowicie porzucono KRR kiedy to kolej została wyparta przez powstanie Drogowej Trasy Średnicowej (DTŚ), łączącej ze sobą jedynie Katowice, Chorzów, Świętochłowice, Rudę Śląską, Zabrze i Gliwice. ​Ostateczna decyzja o całkowitym wstrzymaniu finansowania budowy KRR zapadła decyzją Dyrektora Generalnego PKP.

Planowane etapy realizacji:

Odcinek I [Pyskowice - Katowice Bogucice]

rozbrojenie 1986 - 1993, budowa 1991 - 1998 ​

[Odcinek II Katowice Bogucice - Dąbrowa Górnicza Ząbkowice (i Dąbrowa Górnicza Huta Katowice)]

budowa 1996 - 1992

[Odciek III Tychy - Katowice - Bytom - Tarnowskie Góry]

nie rozpoczęto

Koszt całej inwestycji (ceny na 1984 r.) ​   :

 

Zadanie 0 (rozbrajanie tras): 19 300 000 000 zł  

Zadanie 1 (budowa odcinka I): 49 000 000 000 zł  

Zadanie 2 (budowa odcinka II): 38 600 000 000 zł  

(Koszt ten obejmuje też wyposażenie zaplecza i zakup mieszkań funkcyjnych.)

 

Najprawdopodobniej po torach przygotowywanych specjalnie pod tę sieć przejechał tylko jeden poc. techniczny na odcinku między Zabrzem a Rudą Śląską (później rozebrany). Przez długi czas po zaprzestaniu robót budowlanych na trasie planowanej KRR nie działo się nic poza incydentalnymi kradzieżami elementów infrastruktury. ​ Dziś, pozostałości po KRR zarastają trawą i popadają w ruinę. Realną namiastką sieci jest ŚKR - Śląska Kolej Regionalna, odtworzona jako zupełnie nowy projekt, bazująca lekko na pewnych założeniach wcześniejszego konceptu. Pociągi ŚKR kursują między Katowicami a Tychami. 

Widok na st. Pyskowice. Betonowy podkład na pierwszym planie to rozpoczęty tunel z peronów PKP do peronu KRR.