Efektywny Trainspotting

Pamiętaj, że oprócz Ciebie przy torach mogą przebywać także inni trainspotterzy. Jeśli zachodzi taka potrzeba, spróbuj porozumieć się z nimi, co do waszego ustawienia, tak aby nie przeszkadzać sobie wzajemnie w wykonywanych działaniach. Nie zawsze jest to możliwe, ale warto próbować dla dobra każdej ze stron. Załóż także taką możliwość, że w każdym momencie, w twoim kadrze, może znaleźć się jakiś człowiek, samochód bądź inny obiekt "z zewnątrz" - postaraj się ograniczyć takie ryzyko do minimum, jeśli zależy ci na dobrej fotografii.

Kilka najważniejszych zasad efektywnego trainspottingu na szlaku kolejowym:

  • Jeśli nie chcesz, aby inni znajdywali się w twoim kadrze, sam staraj się unikać przebywania w czyimś. Nie wychodź do nikogo z pozycji siły, zachowuj kulturę osobistą i spokój. 

  • Postaraj się zachować ciszę, jeśli komentarze i dyskusje mogą zaczekać. Jeśli wykonujesz fotografie, pamiętaj, że obok ktoś może realizować materiał video i nagrywać dźwięk.​ Nie stosuj się do tej zasady, jeśli widzisz, że ktoś znajduje się w niebezpieczeństwie - wtedy alarmuj.

  • Nie przeszkadzaj pasażerom w korzystaniu z dworca, tym bardziej w przesiadkach. Statyw, formacja fotograficzna, nie powinny być ważniejsze od udanej podróży osób, które w celach prywatnych, jak i służbowych, odbywają podróż za opłacone bilety. Szanuj ich czas, swobodę i bezpieczeństwo.

  • Jeśli fotografujesz planowy ruch pasażerski, pomocna będzie aplikacja PKP PLK "Pociągi na mapie". Dzięki niej, nawet jeśli oszacowałeś drogę pociągu od ostatniej stacji do miejsca, w którym się znajdujesz, będziesz w miarę na bieżąco z aktualnym położeniem składu. Pomocne zwłaszcza przy opóźnieniach, lub jazdy po objeździe, kiedy w zasięgu twoich uszu nie są wygłaszane komunikaty peronowe.

  • Korzystaj z grup dyskusyjnych oraz dostępnych kanałów informacyjnych, gdzie spotterzy informują się wzajemnie o aktualnej sytuacji na danym szlaku, trasie pociągów specjalnych, położeniu danych składów. Jeśli potrzebujesz informacji, zapytaj. Jeśli masz informacje, podziel się z innymi.

  • Zatrzymany przez ochronę, SOK, SM, Policję lub inne służby, zachowaj spokój i kulturę. Znaj swoje prawa i odpowiadaj na pytania uprzejmie. Jeśli wiesz, że nie dopuściłeś się żadnych przewinień, oraz przebywasz i fotografujesz w przestrzeni publicznej, nie przyjmuj mandatu i nie daj się zastraszyć "zakazem fotografowania". Fotografowanie kolei w Polsce, z miejsca publicznego/ogólnodostępnego (także na terenie stacji kolejowych, peronów) jest legalne. Nie potrzebujesz do tego żadnych pozwoleń i przepustek.

  • Jeśli korzystasz z krótkofalówki, spróbuj przeskanować okolicę, w poszukiwaniu otwartych kanałów. Dzięki temu możesz natrafić na znajdujących się w pobliżu spotterów i łatwiej z nimi porozumieć. Możesz także zaopatrzeć się w urządzenie do nasłuchu kanałów kolejowych. Dzięki temu, będziesz wiedzieć co i gdzie jedzie z "pierwszej ręki". Nasłuchiwanie kanału kolejowego w Polsce jest legalne. Kategorycznie nie możesz natomiast na nim nadawać, utrwalać czy publikować utrwalonych nagrań z rozmów na radio.

  • W momencie fotografowania ruchu planowego, aby nic ci nie umknęło, możesz zabrać ze sobą notes i długopis, albo zapisywać dane nt. spotkanych składów, lokomotyw itd. w telefonie. To pomoże ci w późniejszym opisywaniu fotografii, a te z poprawnym i rozwiniętym opisem są chętniej i częściej oceniane w galeriach. Łatwiej je też wyszukać.

  • Pamiętaj o odpowiednim przygotowaniu dzień wcześniej. Wyspany, a co za tym idzie, wypoczęty i w pełni sił, oraz zaopatrzony w prowiant, będziesz skupiony i zdolny do wizyty w terenie.

Dodatkowo, podczas imprez kolejowych:

  • Przestrzegaj zasad ustalonych na imprezach fotograficznych czy fotostopach. Jeśli bierzesz w nich udział, akceptujesz to, na co wszyscy się umawiacie. Jeśli nakazuje tego sytuacja epidemiczna, dbaj o dezynfekcję i odpowiedni odstęp od innych uczestników imprezy.

  • Jeśli organizator ci na to jasno nie zezwoli, nie stawaj na podestach, między wagonami, na torowisku, przy czole i końcu pociągu oraz w innych newralgicznych miejscach. Jeśli nie masz pewności, pytaj. Nie uzyskawszy odpowiedzi - nie ryzykuj.

  • Nie wychodź z pozycji "siły fotograficznej" ponad rodziny z dziećmi oraz młodszych miłośników. Pracuj nad najlepszym kadrem tak, aby nikt na tym nie cierpiał. Możesz także spróbować uzyskać autoryzację, która zapewni ci dostęp do miejsc z dala od widowni.

  • Jeśli znasz osobę, która podróżuje pociągiem, który śledzisz na trasie, poproś ją o udostępnianie swojej lokalizacji GPS na Twój telefon czy tablet. Nie wymaga to ciągłej interakcji ze strony uczestnika przejazdu, jednocześnie Ty będziesz wiedział, gdzie znajduje się pociąg. Jeśli śledzenie składu wymaga użycia samochodu, weź ze sobą pasażera-pilota lub korzystaj z nawigacji w samochodzie. Bezpieczeństwo przy torach i na drodze jest ważniejsze od zdjęć. Pamiętaj, że udostępnianie lokalizacji GPS wpływa w znaczący sposób na zużycie baterii w urządzeniach mobilnych. Zaopatrzcie się więc w powerbanki i kable do ładowania urządzeń.

  • Wolontariusze oraz ochroniarze, pracujący przy obsłudze poc. specjalnych oraz muzeów kolejowych, są tak samo ważni, jak pozostali pracownicy kolei. Bardzo często odpowiadają oni za bezpieczeństwo uczestników danej imprezy. Jeśli wydają ci polecenie lub o coś poproszą, nie traktuj ich jak osoby, które starają się przeszkadzać ci w spełnianiu fotograficznej pasji. Pamiętaj, że spokojną rozmową można łatwiej dojść do wspólnego porozumienia.

Co może pomóc Ci w terenie:

  • Wiedza fotograficzna, przynajmniej ta podstawowa, w zakresie fotografii transportowej. Najwięcej nauczysz się przeglądając uznane galerie, a w nich wysoko oceniane zdjęcia innych twórców.

  • Wiedza nt. sygnalizacji kolejowej, również w przynajmniej podstawowym stopniu. Kiedy w zasięgu wzroku znajdują się semafory lub tarcze manewrowe, łatwiej przewidzieć z jakiego kierunku i po którym torze przejedzie pociąg.

  • Zwracaj uwagę na to, aby w twoich zdjęciach było dokładnie widoczne to, co chcesz pokazać. Skład kolejowy, dana lokomotywa lub wagon, być może wydarzenie. Unikaj fotografowania w miejscach, gdzie w kadrze możesz ująć zbyt dużo osób postronnych, oraz takich, gdzie będą przeszkadzać ci słupy trakcyjne, mało estetyczne elementy otoczenia, przejazdy kolejowe itp.

  • Jeśli chcesz poczuć się stabilniej wykonując fotografie lub nagrywając film, możesz "przytulić" się do drzewa, ławeczki, murka lub jakiegokolwiek innego statycznego elementu otoczenia. Pomijaj elementy przewodzące prąd, rozdzielnie, słupy trakcyjne.

  • Drabinka lub podest, mogą pomóc wykonać ci zdjęcia z góry. Unikniesz krzątaniny między gęstwiną fotografujących; jednocześnie ustawiając się za nią, nie będziecie sobie wzajemnie przeszkadzać. Jest to element nieporęczny i wymagający miejsca do transportu, natomiast wynagradza trudy wyjątkowymi fotografiami - raczej do zastosowania w plenerze i przy fotostopach, zdecydowanie nie na stacjach.

  • Wspomniane wcześniej: kamizelka odblaskowa, lokalizatory, krótkofalówki oraz inne elementy niezbędnego uposażenia (głównie przy spottingu łączonym z eksploracją) takie jak: rękawice zimowe lub robocze, latarka, multi-tool; duży, wygodny plecak z łatwym dostępem do kieszeni na napój. Pamiętaj o wygodnym obuwiu przystosowanym do terenu, w który jedziesz.

Publikując swoje fotografie w internecie:

  • Zwracaj uwagę na licencje. Dokładnie określ czy chcesz aby twoje zdjęcia mogły być wykorzystywane dalej przez innych, czy nie. Dbaj o poprawny opis autora zdjęcia.

  • Staraj się dokładnie opisywać co widać na zdjęciu. Zwłaszcza, kiedy nie są możliwe do odczytania numery pociągu lub lokomotywy warto je pod zdjęciem umieścić.

  • Rozróżniaj konstruktywną krytykę od hejtu i niekonstruktywnych obelg. Środowisko miłośników kolei oraz fotografii transportowej to bardzo złożona społeczność, wśród której spotkasz zarówno białe jak i czarne owce. 

  • Zamieszczając zdjęcia z wydarzeń przy torach (wypadków, przerw ruchowych), zadbaj w pierwszej kolejności o dokładną datę z godziną oraz lokalizację. Nie pokazuj zbyt wiele - często są to zbyt drastyczne sceny dla szerokiej publiki. Nie baw się także w komisję wypadkową i zostaw to profesjonalistom. Skup się na opisaniu miejsca, w którym jesteś i pokaż na zdjęciu jakiś punkt charakterystyczny. Być może dzięki Tobie, ktoś zaplanuje podróż inną trasą lub z odpowiednią rezerwą czasową.

 

rys. 1

rys. 3

rys. 2

rys. 4

 

Przykłady poprawnego ustawienia

Na przykładzie prostej, dwuperonowej stacji na powyższych rysunkach zostało przedstawionych kilka ustawień spotterów na peronie (zastosowanie w terenie będzie bardzo podobne, lub identyczne). Miejsce rozłożenia spottera ze sprzętem fotograficznym zaznaczone jest kropką, a liniami jego orientacyjny zasięg widzenia.

 

Rys 2: Najprostsze i najczęściej spotykane ułożenie, najczęściej wykorzystywane przy "peronówkach". Skład kolejowy jest fotografowany z peronu sąsiedniego, tak by uzyskać więcej przestrzeni zarówno dla fotografujących, jak i na samym zdjęciu.

Rys 4: W przypadku większej ilości fotografujących na peronie przy którym stoi skład można odbić lustrzanie ułożenie z peronu sąsiedniego (jeśli pozwalają na to warunki oświetleniowe). Dzięki temu, żaden z fotografujących nie powinien uwiecznić w kadrze pozostałych spotterów z obu peronów.

Rys 3: Przykład niepoprawnego ułożenia. Spotter czerwony znajduje się zbyt blisko krawędzi peronowej będąc najdalej wysuniętym ze wszystkich fotografujących. Chcąc objąć całość składu pozostali (pomarańczowi i żółty) będą widzieli czerwonego w polu widzenia aparatu. Takie ułożenia wprowadzają chaos i nieporozumienia na spotach, dlatego należy ich unikać. Jeśli chcesz podejść bliżej, uprzednio zapytaj, czy nie będzie to nikomu przeszkadzać. 

rys. 5

rys. 6

rys. 7

Pamiętaj, że fotografowanie składu z peronu sąsiedniego niesie za sobą ryzyko jego nieuchwycenia. 

 

Rys 6: Niebiescy i zieloni spotterzy ustawieni prawidłowo z pełnym widokiem na skład. Pomarańczowy, czerwony i różowy również mają dostęp do pełnego widoku na jednostkę, nawet pozornie lepszą, która pozwala na uzyskanie większej ilości przestrzeni. Należy jednak brać pod uwagę, że to ułożenie jest dobre tylko i wyłącznie w przypadku, kiedy mamy pewność, że na tor nr 2 nie wjedzie żaden inny skład, który może przysłonić skład na torze nr 1 (rys. 7).

fot.tytułowe: Jonasz Przybyszewski